Στυλίδης Ιορδάνης
Το ταξίδι στην χώρα CHINA που συνδιοργάνωσε το σωματείο ΟΙΚΟΤΟΠΙΑ (για την ΑποΑνάπτυξη και την Κοινωνική Οικολογία) είχε ως κύριο σκοπό την επίσκεψη, την απαιτητική ανάγνωση και διερεύνηση των έργων περιβαλλοντικού σχεδιασμού που πραγματοποιήθηκαν στην χώρα από το γραφείο TURENSCAPE. Μια εξαιρετική, σε παγκόσμιο επίπεδο, μεγάλη ομάδα αρχιτεκτόνων τοπίου και περιβαλλοντικών σχεδιαστών με έδρα την πρωτεύουσα πόλη Beijing. Με δυναμικό 500 επιστημόνων και σχεδιαστών τοπίου ενεργοποιήθηκε το 1998 από τον κορυφαίο ακαδημαϊκό δάσκαλο Kongjian Yu. Τώρα, μετά τον θάνατο του Yu, αποτελεί πλέον το σημαντικότερο, πρωτοποριακό, πρώτης γραμμής ίδρυμα ολιστικού σχεδιασμού τοπίου, πολεοδομίας και αστικών υποδομών. Μέχρι τώρα έχουν ολοκληρωθεί περισσότερα από 1.000 έργα σε 250 πόλεις του πλανήτη. Η σχεδιαστική περιβαλλοντική φιλοσοφία του γραφείου περιέχει και ακολουθεί την στοχαστική οδηγία του συστήματος εννοιών διαλογισμού (Mantra) : Φύση, Άνθρωπος, Πνεύμα (σκέψη-νους) σε ενότητα. Η αρμονική δηλαδή σύνδεση και συνεργασία (αγάπη) της Γης (εδάφους) TU, των ανθρώπων (ανθρωπότητα) REN και των έργων SCAPES ώστε οι επόμενες γενιές να συναντήσουν, να κερδίσουν την ευεργετική τους επίδραση στο χώρο και τον χρόνο τους (εποχές, καιρός, καλλιέργειες, ενέργεια, οικισμοί, αστικότητα).
H “τέχνη της επιβίωσης” ως συστηματική οργάνωση χώρου και χρόνου στην επιφάνεια του εδάφους αλλά και στο υπέδαφος απέδωσε και αποδίδει έργα κορυφαίας περιβαλλοντικής συνέπειας και επινόησης ώστε να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι ταχείες αστικές επεκτάσεις, οι προηγούμενες καταστροφικές περιβαλλοντικές πολιτικές και η αλλαγή κλίματος. Με τον ευφυή σχεδιασμό και την εδραίωση τεχνικών επεμβάσεων ολοκληρωμένης βιωσιμότητας στο έδαφος και το υπέδαφος που επισημαίνονται με τις φράσεις μεγάλων κεφαλαίων χωρικής ανάλυσης που πρότεινε και οργάνωσε συστηματικά ο ιδιοφυής συνθέτης χώρου Yu. Όπως
o ‘’αρνητικός σχεδιασμός μεγάλης κλίμακας’’ (negative planning), οι ‘’πόλεις σφουγγάρια’’ (sponge cities), η ‘’αισθητική των απεριόριστων- εκτεταμένων τοπίων’’, (big Foot Aesthetics) και, τέλος, η ιδεώδης λειτουργική σύνθεση και σύνδεση ικοσυστημάτων εδάφους-υπεδάφους Deep Form.
Και στις τέσσερις αυτές περιοχές νοήματος και σημασιών επιλέγεται και εφαρμόζεται μια σύνθετη, υπερβολικά τακτική στρατηγική τεχνικών υποβάθρων που απέχουν από τους μικρο-εργολαβικούς χειρισμούς της άστατης διακοσμητικής κάλυψης του εδάφους που βασανίζουν την διάθεσή μας. Απορρίπτονται οι ασθενείς, εύθραυστες, αντι-παραγωγικές επιφανειακές επεμβάσεις και δοκιμάζονται κριτικά συστήματα οικολογικής συνέπειας όπως οι ζώνες και οι θύλακες αστικής γεωργίας, η διαχείριση του νερού των καταιγίδων (αισθητική των υδραυλικών συστημάτων), η διαχείριση των λυμάτων, η ευφυής ανακύκλωση υλικών και η ανάταξη σε εγκαταλελειμμένα πεδία βιομηχανικής δραστηριότητας εκτεταμένης ρύπανσης.
Επισκεφτήκαμε πέντε διαφορετικές περιοχές με έργα του γραφείου TURENSCAPE στην περιοχή της πρωτεύουσας πόλης Beijing, στην ισχυρότατη πόλη Shanghai, οικονομικό και εμπορικό κέντρο της χώρας και στην πόλη Suzhou.
Zhongguancun Life Science Park
1 • Το συγκρότημα ερευνών και ανάπτυξης νέων φαρμάκων Zhongguancun Life Science Park στην βόρεια περιφέρεια της όλης Beijing. Το ιδιοφυές ασύγκριτο αποτέλεσμα διεθνούς διαγωνισμού, το 1999, για τον καθορισμό του γενικού διαγράμματος χρήσεων και τον ολοκληρωμένο συνδεδεμένο περιβαλλοντικό σχεδιασμό στην έκταση των 260 στρεμμάτων από τα 1320 του οικοπέδου. Ο σκοπός του σχεδιασμού και οι προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπιστούν ήταν:
α. Η εμπεριστατωμένη αισθητική-τεχνική απόδειξη στους διαχειριστές του συγκροτήματος της περιβαλλοντικής σπουδαιότητας της τακτοποίησης ενός ολοκληρωμένου συστήματος συλλογής νερού καταιγίδων και καθαρισμού λυμάτων σε ανοικτές τεχνητές δεξαμενές υποστηριζόμενες από σχεδιασμένους υγροτόπους. Εγκαταλείποντας το συμβατικό μοντέλο σχεδιασμού με υποστρώματα και αγωγούς σκυροδέματος.
β. Η ολοκληρωμένη συλλογή νερού από την περίοδο των βροχών σε μια περιοχή ημι-άνυδρη. Μεγάλες ποσότητες νερού συγκεντρώνονται σε λεκάνες αναβαθμίδων. Το νερό κυλάει αργά από αναβαθμίδα σε αναβαθμίδα, να καθαρίζεται ώστε να καταλήξει στην τεχνητή λίμνη. Οι όχθες της λίμνης έχουν φυτευτεί σωστά με γηγενή φυτά. Συμπληρώνονται από υπερυψωμένους διάδρομους περιπάτου και εξέδρες στο μήκος της περιφέρειάς της. Για την επίσκεψη και τακτική διαμονή των εργαζόμενων στις μονάδες του συγκροτήματος.
γ. Ο δυνατός πληθυσμός επίσκεψης στην περιοχή υπολογίστηκε στις 20.000. Με κορυφή ανθεκτικότητας το καλοκαίρι. Έτσι, για αυτό, θα δοκιμαζόταν στον χρόνο η ακρίβεια της επίλυσης του συνδυασμού διαδρόμων-εξεδρών πρόσκαιρης ή διαρκέστερης διαμονής σε ένα εξαιρετικό τοπίο υψηλότατης φυσικής αισθητικής.
δ. Η κορυφαία επέμβαση ολοκληρωμένου οικολογικού σχεδιασμού
και αισθητικών περιβαλλοντικών επεμβάσεων εδραιώθηκε σε σύστημα ποικιλιών φύτευσης τοπικών φυτών σε συνεργατικές συστάδες ή περιορισμένα τοπικά μοναδικά είδη. Το αποτέλεσμα ήταν ένα κορυφαίο οπτικό αποτέλεσμα, ένας τόπος ευδαίμονος ζωής και απόλαυσης τοπίου.
Yongxing River Wetland Park
2 • Το σύστημα δημόσιων κήπων και υγροτόπων Yongxing River Wetland Park στην νότια πλευρά του έκτου περιφερειακού δακτυλίου στην πόλη Beijing. Η έκτασή του είναι 550 στρέμματα με τα 150 να αποτελούν βιότοπο της αναβαθμισμένης κοίτης και τις όχθες του ποταμού. Η τσιμεντόστρωση του πυθμένα και των πρανών αποσύρθηκε και χρησιμοποιήθηκε με κατάλληλη επεξεργασία στην δημιουργία προστατευτικών αναχωμάτων ηχοπροστασίας από τους πλευρικούς δρόμους αλλά και για την πλαστική αισθητική διαμόρφωση συστάδων δένδρων και φυτεύσεων με ποικιλίες αρωματικών φυτών και βοτάνων. Ενσωματώθηκαν λειτουργικές συστάσεις των βασικών θέσεων της συνθετικής αρχής sponge city (πόλη σφουγγάρι) με την επίστρωση διαπερατών δαπέδων και μικρών δεξαμενών συλλογής νερού, την διαμόρφωση μικρο-τοπίων με ισχυρές πυκνές φυτεύσεις λουλουδιών και 18.000 καρποφόρων δένδρων με ανθοφορία και καρποφορία σε όλο το έτος. Χιλιάδες κόκκινα τούβλα από κατεδαφισμένα χωριά χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή διαδρόμων περιπάτου και εξεδρών. Το εκτεταμένο συγκρότημα κήπων αποτελεί πλέον ένα ώριμο σύνθετο οικοσύστημα ανθρώπων και ζώων κατά μήκος της κοίτης του ποταμού που λίγα χρόνια πριν αποτελούσε περιοχή μόλυνσης καθώς τα λύματα βιοτεχνιών και μικρών μονάδων εργοστασίων (μεταλλουργία, έπιπλα, φωτιστικά, λύματα). Καθώς η επέκταση της πόλης έφτασε και ξεπέρασε την περιοχή οι χιλιάδες πολίτες απολαμβάνουν τον γαλήνιο περίπατο και τις χαρούμενες συναντήσεις σε κάθε εποχή και στιγμή των ημερών τους.
Shanghai World Expo 2010 / Hutong Park
3 • Τον δημόσιο κήπο Shanghai World Expo 2010 / Hutong Park σε επιφάνεια 420 στρεμμάτων στην περιοχή PuDong (μια από τις δύο όχθες της πόλης Shanghai που χωρίζει ο ποταμός HuangPu, η ‘’υδάτινη μητέρα’’ της τοπικής μυθολογίας για την εξέλιξη της πόλης) με κυρίαρχη στρατηγική σχεδιασμού την κατασκευή αναχωμάτων προστασίας από πλημμύρα, την ολοκληρωμένη περιβαλλοντική αναδιάρθρωση της ζώνης σχεδιασμού με την ακριβή χρήση γηγενών φυτών τόσο για την αισθητική ισχύ τους όσο και για την δράση τους στον βαθμιαίο καθαρισμό λυμάτων από τα συγκροτήματα των εκθεσιακών κέντρων, τις διαφοροποιημένες ζώνες κίνησης (οδοιπορία, ποδήλατα, συνδέσεις εγκαταστάσεων Expo με την όχθη) και εκκένωσης πληθυσμού, την προστασία των μνημείων στην περιοχή και την επίδειξη των επιτευγμάτων του πολιτισμού. 15 κήποι τέχνης (όπως ονομάστηκαν) συνδιαλέγονται και ακολουθούν το πρόγραμμα του έργου προσφέροντας πολλαπλές αισθητικά ανώτερες επιλογές διαμονής σε χιλιάδες επισκέπτες συγχρονισμένοι με μικρές αστικές καλλιέργειες.
TIGER HILL wetland Park
• Τον απέραντο δημόσιο κήπο TIGER HILL wetland Park στην βόρεια πλευρά της αρχαιότατης πόλης Suzhou. Η πόλη περιβάλλεται από πυκνότατο σύστημα υγροτόπων και την λίμνη Taihu στα δυτικά. Στα μέσα του 20ου αιώνα η περιοχή ήταν ήδη κέντρο εντατικών καλλιεργειών και αλίευσης, η ροή του ποταμού ήταν δυσχερής και η δυσοσμία ανυπόφορη. Μετά από την γενναία συλλογική προσπάθεια χιλιάδων ανθρώπων και τον εύφορο σχεδιασμό για την εξυγίανση του οικοσυστήματος για περισσότερο από δύο δεκαετίες το αποτέλεσμα παραδόθηκε στην κρίση και την κριτική μας. Η κορυφαία αισθητική απόλαυση σε κάθε και όλα τα μικρο-τοπία του απεριόριστου πεδίου είναι η αιτία της υψηλότατης έντασης επισκέψεων και διαμονής σε όλη την διάρκεια της ημέρας σε κάθε εποχή και καιρική συνθήκη. Μια σύντομη ενημέρωση για τις ταυτότητες και τα αρχεία ζωής και απολαύσεων που συνδέονται και προκαλούν, προσελκύουν και συγκρατούν, την διάθεση των επισκεπτών αλλά και η κριτική για τα στερεότυπα των φυσικών και ανθρωπογενών αποτελεσμάτων που ρυθμίζουν βαθμιαία ή και ραγδαία το υπόβαθρο νοήματος και σημασιών προετοίμασε την διάθεσή μας καθώς, αμέσως μετά, οι περίπατοι στα δίκτυα πορειών, τα μονοπάτια, τους διαδρόμους, στα αλσύλλια, τους κήπους λουλουδιών και θάμνων, στις όχθες των καλυμμένων με νούφαρα λιμνών εμπλούτισε την μαθητεία μας.
Το ταξίδι στην χώρα CHINA και ιδιαίτερα στην γεωγραφία της πόλης Shanghai και τις περιοχές στην ενδοχώρα της ορίστηκε ιδεολογικά και σχεδιάστηκε τακτικά για να καταφέρουμε να ορίσουμε, να καταγράψουμε, όσο έγινε δυνατό, λεπτομέρειες και σημειώματα μικρών και εκτεταμένων άρτιων τόπων και τοπίων. Αυτές οι ατελείς αλλά και οι συστηματικές καταγραφές χρειάζεται να τακτοποιηθούν και να διανεμηθούν σκόπιμα σε κάθε συζήτηση και στρατηγική διεκδικήσεων χώρου και χρόνου στην δική μας γεωγραφική και πολιτική επικράτεια.
Ταξιδέψαμε και θα συνεχίσουμε να ταξιδεύουμε.
Συλλέγοντας, σχεδιάζοντας, κρίνοντας, συζητώντας, μεταφέροντας υλικά στοχασμού και στρατηγικών αισθητικής μόρφωσης που θα βοηθήσουν τις άμεσες και μακροπρόθεσμες διεκδικήσεις για την ειρηνική, χαρούμενη και συλλογική ζωή στην ύπαιθρο και τις ανοικτές στην φυσική δημοκρατία πόλεις μας.
